Mor Tartine Ekmek ( Mor Havuçlu Ekmek)

İçinde ekşi maya olduktan sonra,''herhangi bir şeyli'' ya da ''hiç bir şeyli'' olmasının önemi yok fakat,bu doğal ekmekler,doğal yöntemlerle renklendikçe,kış günü,benim de içim renkleniyor!

Yeşil ekmekten sonra,evde bulunan sebzeye göre,şimdi sıra mor ekmekte..

Pazardan alınan bu mor havuçlar,bu civardaki bir köyden..Mürekkep gibi,bütün mutfağı renklendiren (rendelerken fayanslar,parmaklarım,kaplar vs mor boya oluyor) kuvvetli rengi gördüğüm an,bu havuçlarla ekmek yapmak fikri oluştu..

Bu sabah saat 08:00 de ekşi mayam ''Coşkun'' buzdolabından çıktığında,ben de havuçları mixer yardımıyla sıvı hale geçiriyordum.

Tabakta görülen havuçlardan elde ettiğim havuç suyu bu kadardı ve ekmek hamurunu hazırlarken kullandığım su miktarını,tam bu kadar eksik kullanarak,ekşi mayalı hamuru hazırladım..

Saat 09:30 da,ekşi mayanın ılık hale gelmesiyle birlikte,hamuru hazırladım,ilk katlamasını da gerçekleştirerek,Tartine yöntemi ile ekmek yapımına başladım..

Oda ısısına kavuştuğunda,un ve su ile besleyerek,tekrar ılık ortamda aktifleşmesini beklediğim ekşi maya,2 saat sonra buzdolabına girmek zorundaydı..İşte Coşkun maya;

Hamurun rengi,daha ilk işe başladığım dakikalarda dahi çok değişikti..Katlamaları gerçekleştirmek için,mutfağa gidip gelip onunla ilgilenmek de çok keyifli oldu..

Her yarım saatte bir kez,toplamda ise 5 tur katlama gerçekleşti ve 3 saat hiç ellemeden uykuya bıraktığım hamur,bu süre sonunda iki misli bir hacime ve güzel ekşi bir kokuya kavuşmuştu..Şimdi sırada,onu hafif unlanmış mutfak tezgahına almak var..

Son katlamasını yaptığım hamuru,üzerini bir bezle örterek,1-1,5 saat tezgahta dinlenmeye bıraktım.
Bu süre bittiğinde,bir sepetin içine serdiğim bezi unlayıp,hamuru bu sepete aktardım.1,5 saat de bu sepette dinlenen hamuru,önceden 220 derecede ısıttığım fırına almak için,pişme kabı içine yerleştirdim.

Hamuru kesmek için jilet kullanıyorum.Ekmeği çizmek,ancak zamanla biraz beceri kazandığım,hatta enine boyuna öğrenmem gereken bir konu...Okuduğum bir yazıda,ustalardan biri,''bir ekmeğe attığımız son imza gibidir,hamura çizik atmak'' diyordu!..Bir ekmeği çizerken,onu kusursuz kılabileceğimiz gibi,mahvolmasını da sağlayabiliriz.

2 çeşit çizik atma yöntemi olduğunu öğrendim..İlki,benim en başından bu yana kullandığım,kimseden görmediğim,öğrenmediğim,iç güdüsel kullandığım,''çizik atıcı aleti,hamur üzerinde,dik açı ile tutarak'' çizme yöntemi...
İkincisi ise,''çizik atıcı aleti,hamur üzerinde,yatay-açılı tutarak'' çizme yöntemi..İkinci yöntemle,ekmek pişerken,kulaklar daha geç açılıyor.İlk yöntemle kulaklar daha çabuk açılıyor.

Her iki yöntemde de ,hamuru,fazla derin kesmek,hırpalamak,hamurun yüzeyini büzmek,kırıştırmak yok!!Kısaca,hamuru hırpalamadan,yarım cm.kadar ve tek hamlede,kararlı bir hareketle çiziği yaratmak..

Hamuru,bulunduğu kapta sarsmadan,hatta fazla kıpırdatmadan,tek hamlede,kararlı ve hızlı...Hangi çizme yöntemi ile olursa olsun,hamur asla hasar almamalı..

Açılı-yatay,tek,büyük ve kavisli bir çizik atarak,pişirme kabını da sarsmadan,neredeyse tek hamlede,fırına yerleştirdim..

Fırında geçirdiği 1 saat süre sonunda,mor hamur,mor ekmeğe dönüşerek,macerasını tamamladı!

Böylece,yeşil mutfakta,yeşil bir ekmek daha deneyimlenmiş oldu.Ekşi maya,kusursuzluğunu,yine bir güzelliğin içinde gösterdi..

Hayal gücümüzü sevdiğimiz şeyler ve kişiler için çalıştırmak
sağlıklı yaşamdır :))

Ekşi Mayalı Tang Zhong & Hokkaido Ekmeği -Bölüm 1

Ekmek konulu bir deryada yüzüyorum ve kulaç attıkça derya büyüyor..Evde ya da butik fırın tarzı diyebileceğim mekanlarda,ekşi maya ile yapılan ekmekler o denli çeşitli ki,aklım karışıyor.Hepsinden deneyimlemek istiyorum.Yavaş yavaş,sırası geldikçe..Fotoğraflarda görülen ekmek,uzun zamandır merakımı cezbediyordu..Araştırarak,iyice bilgi sahibi olmadan,pratiğe geçemedim.Görünümü oldukça yumuşak bir ekmek ve yapımı da klasik ekşi mayalı ev ekmeğinden bir hayli farklı..

Araştırma yapmak için elbette internet ortamındaki web sayfalarından yardım aldım.

Çok sayıda farklı tarif ve yöntem çıktı karşıma.Ve tamamen ekşi mayalı bir tarife rastlamadım.Ekşi maya kullanılarak yapılan tariflerde dahi,bir miktar instant maya kullanılması gerektiğini belirtiyorlardı.Yerli ya da yabancı web kaynaklarında,bu ekmek yapımı için önerilen maya,instant maya idi.Bu mayayı artık kullanmadığım için,yine evdeki ''COŞKUN'' mayaya güvenerek,yalnızca ekşi mayalı bir Hokkaido ekmeği yapmaya karar verdim..

Günlerce tarif okudum,videolar izledim ve dün sabah işlemlere başladım..

Bu ekmek nedir,nasıldır?

2004 yılında Tayvanlı Yvonne Chen tarafından icad edilip,o günden bu yana uzak doğuda,özellikle Japonya'da çok rağbet gören bir ekmek çeşidi..Tang Zhong adı verilen bir bulamaçla hamuru hazırlanan,çok yumuşak,pofidik bir ekmek..Sütlü bir ekmek..Hatta içine katılacak malzemeleri,hayal gücümüz belirliyor.Ben yine de en sade çeşidiyle başlamak istedim.İlk deneme için cesareti o kadar abartmaya gerek yok!

Sütlü ekmek diyebiliriz fakat aynı zamanda,bulamaçlı,yumurtalı,tereyağlı bir ekmek bu..

Tost yaparken kullanmak için çok uygun.Çok farklı bir iç dokusu oluyor ki (yumuşacık,hafif şekerli,pamuksu),çok miktarda tüketilmesine neden olduğu için,riskli bir ekmek :))

Yalnızca ekşi mayayla yapmak da rizikolu bir durum çünkü bu ekmek,kabarmalı..Çok kabarmalı ve çok yumuşak olmalı ve asla ekşimsi bir tadı olmamalı..

Başlıyoruz..

Ekşi mayayı dolaptan çıkardığım anda,yarım su bardağı mayayı hemen ekmek için ayırarak,kavanozu bir kenarda beklettim.2 saat sonra besleyip,tekrar dolaba kaldırmak üzere...

Tang Zhong'u,yani bulamacı mısır unu ile yapmaya karar verdim..

Tang Zhong Yapımı:

Bir su bardağından 2 parmak az,mısır unu

Yarım bardaktan 1 parmak fazla süt (ya da süt ve su karışımı)

Malzemeye kısık ateşte hızla karıştırarak,unun sütü çekmesini sağladım.Bulamaç koyulaşınca ocağı kapattım.Asla kaynamaması gerek.Göz göz olmayacak.Aslında bu bulamacı pişirme işlemi, 65 derecelik bir ısıda tamamlanmış oluyor.Bunun pratikteki anlamı,bulamaç koyulaştığı zaman,hemen ocaktan almak...Soğuması için,başka bir kaba alarak bir kenarda bıraktım..

Hamur Yapımı:

1 buçuk su bardağı,beyaz ekmek unu
3 kaşık tam buğday unu
Yarım su bardağı ekşi maya
Bulamaç
1 yumurta
1 buçuk yemek kaşığı şeker
2 buçuk yemek kaşığı yumuşak tereyağ
3 yemek kaşığı süt
1 çay kaşığı tuz

Unları bir kapta karıştırıp,üzerine ekşi maya,yumurta,süt,şeker,tuz ve bulamacı ekleyerek,olduka yumuşak ve ellere yapışan bir hamur hazırladım.Hamurun yapışkan olması sorun olmasın,biraz daha un katalım dersek,ekmek sert ve normal ekmeğe benzeyebilir.Önemli olan bu ekmekte,hamurun çok yumuşak hazırlanması.5 dakika kadar yoğurup,yarım saat dinlenmeye bıraktım..

Yarım saat sonra,yumuşak tereyağı ekleyip,hamurla yağın tam anlamıyla homojen yapıya ulaşması için,pürüzsüz olana dek yoğurdum..

Hamuru,yağlanmış bir kaba aktarıp,üstünü streç film ile kapatıp,evin en sıcak olan yerinde,bir köşede beklemeye bıraktım..

Bu noktada o kadar farklı anlatımlar var ki,akıl karışıklığımı gidermek için,tek hamlede bir çok karar vermek zorunda kaldım ve yaptığım yöntem ile Hokkaido ekmeği hiç zarar görmedi :)

Bu nedenle de farklı şeyler anlatmaya hiç gerek yok.Arzu ederseniz,web üzerinden bu ekmeğin yapımını ayrıntılı inceleyebilirsiniz ama sizde de kafa karışıklığı yaratması muhtemeldir..

Bilinmesi gereken önemli konu;bu ekmekte su oranı,kuru malzeme oranına göre fazla ve bulamaçla yardım alınan konu ise,hamurdaki gluten gelişimini,farklı bir metodla sağlamak.Bu nedenle ekmek hamurunun;dinlenmeye bırakılmadan önce,yoğururken,uzayan bir hamur olduğunu gözlemlemek,bu işin püf noktası..

Elinizle hamuru bir yöne çektiğinizde uzama dayanıklı olmalı..Ondan sonra gönül rahatlığıyla üstünü kapatıp beklemeye alabilirsiniz..

Kuru maya ve ya yaş maya kullanarak yapılan Tang Zhong ekmek,1-2 saat dinlendirmeden sonra,şekillendirme için tezgaha alınıyor.

Ekşi maya ile hazırlandığım için,sıcak ortamda 5 saat dinlendirdiğim hamuru,çok hafif unlanmış tezgaha aldım..Unu kesinlikle fazla kullanmadım.Yumuşak kıvamlı hamuru şekillendirirken ellerimi yağlayarak,oldukça rahat çalıştım..

Hamurda gözlemlediğim bu hava kabarcıklarına güvenerek,büyük heyecanla,ekşi mayalı hamuru,her zamanki yöntemlerin dışında kullanmaya başladım..

Hamuru,elimle dört köşesinden toplatıp,hızla tezgaha atarak,daha dolgun bir hamur kıvamı elde ettim..Bunu sanırım 8-10 kez yaptım.

Bu fotoğraflarda yağlı elimle tezgahtan alıp,yine tezgaha attığım hamurların durumlarını görüyoruz..

Ardından elimle toparladığım hamuru,spatula yardımıyla dört eşit parçaya ayırdım.Arada ellerimi tekrar tekrar yağlamak,bu aşamada büyük kolaylık sağladı..Yanınızda içi yağ dolu küçük bir tabak bulundurmanızı öneririm.

Her bir hamur parçasını,elimle kenarlarından çekerek daire haline getirdim..

Bu aşamada büyük bir kesim,oklava kullansa da,ekşi maya ile oklava kullanmamak kuralıma uymak için,ellerimle şekillendirdim..

Ekşi Mayalı Poğaça..

Ekşi maya ile poğaça yapmayı ilk denediğimde,ekmeğe benzememesi için,hamurun kısa süre beklemesine karar verdim..Ekmeğe benzememeli fakat kuru ve sert de olmamalıydı..

Yine ekmek hamurundan farklı olabilmesi için yoğurt ve sıvı yağ kullanmaya,sert bir yapı oluşturabileceği için de,yumurta kullanmamaya karar vererek,poğaça hamurunu hazırladım.

İlçede yaşayan,ekşi maya kullanan komşulara,nasıl poğaça yaptıklarını sorduğum zaman,poğaça yaparken instant maya kullandıklarını,ekşi maya ile uğraşmadıklarını söylediler!?...

Ekşi maya ile ilgili bazı web sitelerine göz gezdirdiğimde ise,ya bütün gece hamuru buzdolabında dinlendirdiklerini ya da 20-22 saat kadar mutfakta beklettiklerini okudum.

Bu yöntemler bana uygun olmadığından,tıpkı kısa zamanda pişirdiğim ekmek ve kekler gibi,kısa sürede poğaça yapmak,denemeye değerdi..Cesaret,ekşi mayadan geliyor!

Poğaça hamuru öncelikle uzun süre dinlenmeyecek,ekmeğe benzemeyecek ve sert de olmayacaktı.Risklere karşı,oldukça yumuşak kıvamlı bir hamur hazırladım.Hamuru bir kenara bırakıp,poğaça iç malzemesinin hazırlığına başladım.Hamur kıvamı için,fikir vermesi açısından,bol fotoğraf ekliyorum..

Evde 4-5 adet pancar yaprağı vardı.İlk iş olarak,yaprakları ince ince doğrayarak,(sapları da dahil) zeytin yağı ile çok az kavurdum.Pancar yapraklarının pembe-mor rengi ortaya çıkınca ocağı kapattım.

2 adet orta boy patatesi haşlanması için ocağa bırakıp,diğer işlerimle ilgilendim..

Patatesler haşlanınca,püre yaptım.Pancar yapraklarını da içine ekleyerek,bekleyen poğaça hamurunu tezgaha aldım!...

Bu durumda,ekşi mayalı poğaça hamurunun bekleme süresi,pancar yapraklarını kavurup,patatesleri hazır hale getirene kadardı.Yani toplamda ancak 1 saat süre...

Bu görsel destekli anlatım,başlangıç için gereken ön bilgiyi verebilir...

Şimdi ayrıntılı anlatıma başlayabiliriz..

NASIL YAPTIM:

Malzemeler
Hamur için;

Yarım su bardağından biraz fazla ekşi maya
5 su bardağı un
Yarım su bardağı yoğurt
1 su bardağı sıvı yağ
2 su bardağı ılık su
1 tatlı kaşığı şeker
1 tatlı kaşığı tuz

İç Malzeme için;
2 orta boy patates
1 çay kaşığı toz kişniş
1 tatlı kaşığı tuz
4-5 adet pancar yaprağı
çok az karabiber
zeytin yağı

Ekşi mayayı 2 bardak ılık suda eriterek,sıvı yağ,yoğurt ve şekeri iyice karıştırdım.Unu azar azar ekleyerek,yumuşak kıvamı yakaladım.Unu yavaş eklemek gerekiyor ki hamurun kıvamı sertleşmeden devam edebilelim..

5 dakika süre ile metal olmayan bir spatula yardımıyla hamuru,kabın kenarlarından merkeze doğru katlama yapar gibi karıştırdım ve 10 dakika dinlendirdikten sonra tuzu ekleyerek,kabın üzerini streç filmle kapatıp,bir kenara bıraktım.

Pazı yapraklarını ince ince doğrayarak,2 kaşık kadar zeytin yağında,renkleri çıkana kadar kavurdum,ocağı kapatmadan hemen önce,karabiber ve toz kişniş ekledim.

Patatesler haşlanınca,ezerek püre haline getirdim.Tuzu ve pancar yapraklarını da ekleyerek,bir kenarda ılınmaya bıraktım.

1 saat kadar dinlenen hamurun üzerindeki streç filmi açtım.Ellerimi zeytinyağıyla iyice yağlayarak,avuç içi büyüklüğünde bir hamur parçasını kopararak kaptan aldım.Burada dikkat edilecek nokta,hamuru kabından,unlu tezgaha almıyorum,un ilavesi yapmıyorum...Oldukça yumuşak hazırladığım hamuru,aynı kıvamıyla,kabın içinden yağlanmış elimle alıyorum...

Hamur parçasını elimde daire şeklinde biraz inceltip açarak,ortasına bir yemek kaşığı patatesli iç malzemeden koydum.Dört bir köşesinden toplatıp,avuçlarımın arasında top şekline getirdim.Hamur ve iç malzeme bitene kadar,yağlı kağıt serdiğim tepside,16 adet poğaça oldu..

Poğaçalar tepsiyi doldurunca,üstlerine yumurta sarısı sürdüm.Aşırı kabarma ya da çatlama olasılığına karşı ne olur ne olmaz diye düşünerek,her poğaçanın üzerine çatalın alt kısmını bastırdım.Hiç kabarmama olasılığı da vardı ama o olasılık aklıma bile gelmedi :))

İşlemler bitince,tepsi yaklaşık 20-25 dakika,fırının ısınmasını bekledi.Fırını;standart pişirme ısısı olan 180 derecede ısıttım.Bu bekleme süresi,kendimce,hamurlar için son dinlenme süresi olarak kabul edildi.

40 dakika süren heyecanlı pişirme bekleyişinin sonu,mutlulukla noktalandı.Poğaçalar 15.dakikadan sonra kabarmaya başladılar.Fırından çıktıklarında ise,sıradan poğaça görünümleriyle,her şeyin yolunda gittiğini gösterdiler..

Asla ekmek gibi olmuyorlar.Kuru ve sert değiller.Lezzeti ekşi değil..Ekmeklerde biraz hissedilen o güzel ekşilik;çok az dahi,hissedilmiyor..

Bu güne kadar yaptığım poğaçalardan tek farkı;içinde muhteşem ekşi maya olması!

Kek yaparken,buzdolabından çıkardığımda hemen kullandığım ekşi mayayı,poğaça için de aynı şekilde kullandım.Buzdolabından çıkar çıkmaz...

Kullanacağım kadarını kavanozdan alınca,kalan mayayı,oda ısısına gelmesi için,bir kenarda beklettim.Oda sıcaklığına ulaşan mayayı tekrar besleyip,1-2 saat sonra buzdolabına tekrar yerleştirdim..

Poğaça hamurundan biraz artmıştı (portakaldan daha küçük),o parçayı da unlu ve kapaklı bir kaba koyarak,ekmek yaparken kullanırım düşüncesiyle,biga (başlangıç hamuru,starter) olarak buzdolabına yerleştirdim.Yoğurt ve yağ içeriyor olsa da,ekşi mayalı bir hamur parçası olduğundan,rahatlıkla bir ekmeğin başlangıcı olabilir..

Yine ben yazarken ve siz okurken,uzun bir yazı olarak bulduğumuz,bu ekşi mayalı poğaça yapımı,hiç de meşakkatli ve uzun değil..Kolları sıvayıp başladığınızda,her adımın,her zaman yaptığınız gibi olduğunu göreceksiniz...

Yaş,instant,kuru mayaya ve kabartma tozuna,sonsuza kadar elveda diyorum!

''Ekşi maya ile poğaça yapmak için, mutlak şekilde 1-2 gün harcamak gerek'' bilgisini de,unutuyorum!

Çok değerli olan canım dostum,''eğer ekşi mayadan poğaça yaparsam'' paylaşmamı rica etmişti..Bu yazıyı O'na ithafen yayınlıyorum :)

Denemeniz,sevinmeniz,sağlıkta ve mutlulukta olmanız dileğimle!

Ispanaklı ve Pazılı Ekmek / YEŞİL EKMEK

Hemen hemen 2 ay kadar bir süredir,sık sık besleyip,kullandığım ekşi maya ile ekmekler yapıyorum.
Başlangıç olarak ayranı ekşiterek hazırladığım ekşi mayamı,ilk gün sonrasında,her beslemede,yalnızca tam buğday unu ve su ile besliyorum.
Yani yalnızca un ve sudan başlanan ekşi mayadan tek farkı,ilk başladığım gün ekşi ayran kullanmış olmam.

Dün sabah buzdolabından çıkardığım ekşi maya kavanozunu,2 saat kadar,ev ortamının ısısına kavuşana kadar beklettim.

Mayanın ılınmasını beklerken,evde bulunan pazı ve ıspanak yapraklarını kullanarak,hem sağlık açısından yani mecazen,hem de renk olarak;yeşil bir ekmek yapmayı planladım.

İlk adım olarak,pazı ve ıspanak yapraklarını yıkayıp,mutfak robotuyla püre haline getirdim..

Bu arada ekşi maya ev ortamı ısısına kavuştu..

Ve ben de malzeme hazırlığına başladım.Gereken kaplar,un karışımları,buğday kepeği,tuz ve ılık su..

Önce ekşi mayayı kaba dökerek,ılık suyla karıştırdım,ardından da yeşil yaprak püresini ekledim.Aldığı kadar,tam buğday unu ve kepek ilave ederek,kıvamı bulana dek yaklaşık 300 ml. ılık su ile yeşil hamuru hazırladım.Tuzunu hemen eklemiyorum.Hamuru hazırladıktan sonra otoliz için 15 dakika bekletiyorum.15 dakika sonra tuzu da ekleyip,spatula ile 8-10 tur,kabın kenarlarından merkeze doğru katlama yaptım.

Saat öğle 12:00 de başladım ve dışarıda işlerim olduğu için,hamur hiç dokunulmadan iki buçuk saat mayalandı.

14:30 ve 17:00 arasında,her saat başı 8 tur katlama yaptım ve yine dışarıda işim olduğu için saat 19:00 a kadar hamur mayalanmaya devam etti.

Saat 20:00 olmuştu ve ancak ilgilenmek için zaman bularak,hamuru 8 saat sonra,çok hafif unlanmış mutfak tezgahına aldım.Çok nazik davranarak,son bir kaç katlamasını gerçekleştirdim.Dokusu,memnun edecek derecede gözenekli ve dayanıklıydı.

Ve saat 21:00 de ''yeşil ekmek'' fırından,çıtırtıları,şarkısı eşliğinde çıktı.

Hem ekşi maya,hem pazı ve ıspanak,bu yeşil ekmeği oldukça değerlendirdi :)) Beni de sonsuz mutlu etti.

Bütün ve pişmiş haliyle,diğer ekmeklerden bir farkı yok..Yalnızca üstte kızaran dokunun ara yerlerinde bir yeşillik göze çarpıyordu.

Fakat ekmek soğuyup sıra dilimlemeye gelince,işte o zaman ''yeşil ekmek''le karşılaştım!

Yoğun bir yeşil olmasa da,diğer ekmeklerden farkı anlamak için,yanına bir de sade ekmek görüntüsü ekliyorum;

Dün yeşil ekmek denemesini başarıyla bitirdik..Bu arada araştırma fırsatım oldu;fırında aşırı kabaran ve çiziklerin dışında çatlamalar gösteren ekmeklerde,bir hata söz konusu değil..Bunun ekmeğin hazırlandığı ve pişirildiği ortamların ısı ve durum farklılıklarından kaynaklanabilen,normal bir durum olduğunu öğrendim..

Nice ekmek deneyimlerimizi,sevinçle tamamlamak mümkün olsun!Ve nice sağlıklı günleri,sevilenlerle paylaşmak...